Menlo Parkın Büyücüsü

Tüketici hakları evrenseldir, tüketici sorunları da evrenseldir Çok eski tarihlerden bu yana, çeşitli hukuk sistemlerinde (örneğin, Roma hukukunda) tüketicinin aldatılmasını önlemeye yönelik hükümler yer almıştır. Ancak tüketici hakları tarihi, uzun ve zorlu mücadeleler ile doludur. Türkiye’de tüketicinin korunmasına yönelik düzenlemelerin geçmişi, Osmanlı dönemine dek uzanır. İhtisap adı verilen ve üretici, dağıtıcı ile tüketici arasındaki güç dengesini sağlamaya yönelik üçlü sistem, şehir temizliği gibi işlerin yanısıra, esnafın malları eksik tartmaması, yiyecek maddelerine hile katılmaması gibi konulardada fonksiyonel olmuştur. Ahilik sistemi de uzun süre kontrol işlevi görmüştür.

Tüketici hakları evrenseldir, tüketici sorunları da evrenseldir

Çok eski tarihlerden bu yana, çeşitli hukuk sistemlerinde (örneğin, Roma hukukunda) tüketicinin aldatılmasını önlemeye yönelik hükümler yer almıştır. Ancak tüketici hakları tarihi, uzun ve zorlu mücadeleler ile doludur.

Türkiye’de tüketicinin korunmasına yönelik düzenlemelerin geçmişi, Osmanlı dönemine dek uzanır. İhtisap adı verilen ve üretici, dağıtıcı ile tüketici arasındaki güç dengesini sağlamaya yönelik üçlü sistem, şehir temizliği gibi işlerin yanısıra, esnafın malları eksik tartmaması, yiyecek maddelerine hile katılmaması gibi konulardada fonksiyonel olmuştur. Ahilik sistemi de uzun süre kontrol işlevi görmüştür.

Bugün tüketicinin korunması ile ilgili mevzuatın başında 1982 Anayasası gelir. Anayasamızın 172. maddesinde, “Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirleri alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.” hükmü yer alır.

Bunun dışında tüketici;

Yasalar, Yönetmelikler, Tebliğler, Mahkeme Kararları ile korunur.

23.02.1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 08.09.1995 tarihinde yürürlüğe girmesinden önce sadece Borçlar Kanunu’un 1 ile 66. maddeleri arasında yer alan sözleşmeler ile ilgili düzenlemeler ve 194 ile 207. maddelerindeki ayıp ve gizli hükümleri; Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabete ilişkin hükümleri; Ceza Kanunu’nun bazı maddeleri geçerliydi. Ancak, 13.12.1994 tarihli 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve Tüketici Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden itibaren, tüketici hukukunun sınırları çizilmiştir. Türkiye’ye, 1999 yılında, Avrupa Birliği’ne adaylık statüsü verilmesi ile birlikte, tüketici hukuku konusunda yeni bir tartışma başladı.Kaynak

Tüketici Hakları Nelerdir?
1985 tarihli Birleşmiş Milletler Evrensel Tüketici Hakları Bildirgesine göre 9 adet temel ve evrensel tüketici hakkı vardır. Bunlar sırasıyla aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Temel ihtiyaçların karşılanması hakkı: Barınma,ısınma, aydınlanma, içecek ve kullanacak su bulma,haberle şme, ulaşım tüketicilerin en temel ihtiyaçlarıdır.

Her tüketici, bu temel ihtiyaçların karşılanmasını talep edebilir.

Sağlık ve güvenlik hakkı: Satışa sunulan her türlü mal ve hizmetin insan yaşamı ve sağlığı açısından kullanıcısına zarar vermeyecek durumda olmasıdır.

Bilgi edinme hakkı; Tüketicinin mal ve hizmeti satın alırken doğru karar verebilmesinin sağlanması için tüketicinin gerekli bilgilere ulaşabilmesi ve zararlı, yanıltıcı reklamdan, etiketten, ambalajdan korunmasıdır.

Eğitilme hakkı: Tüketicinin hak ve çıkarlarını koruyabilmesi, tüketici bilincine sahip olması için eğitim kurumlarında eğitilmesidir.

Zararların giderilmesi hakkı: Satın alınan mal veya hizmetten dolayı tüketicinin uğramış olduğu zararın giderilmesi, o mal veya hizmetin yeniden tüketiciye ulaştırılmasıdır.

Sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı: Sağlık koşullarına uygun bir çevrenin oluşumunda ülke ve doğal kaynakların doğru kullanımı ile çevrenin korunması, temiz ve sağlıklı bir şekilde gelecek nesillere bırakılmasıdır.

Ekonomik çıkarların korunması hakkı:

Tüketiciye kıyaslama imkanı verecek çeşitte mal ve hizmetin en uygun fiyattan sunulması, satış sonrası her türlü teknik destek ve servisin tüketiciye ulaştırılmasıdır.

Seçme hakkı: Tüketicilerin çeşitli ürün ve hizmetlere istedikleri zaman ulaşabilmeleri anlamındadır. Rekabetin tam olarak işlemediği pazarlarda devlet aksaklıların giderilmesi için yapacağı düzenlemeler ile uygun kalite ve fiyatlarda mal ve hizmetlerin tüketicilere sunulmasını sağlamalıdır.

Temsil edilme, Örgütlenme, Sesini duyurma hakkı: Yukarıda sayılan hakların elde kullanılabilmesi, tüketicilerin haklarını koruyabilmeleri, mağduriyetlerinin giderilmesinde bir araya gelerek güç birliği oluşturmaları ve hükümetlerin ekonomik ve siyasi politikaların da dikkate alınma ve kamu kurumlarında temsil edilebilmesidir.


Tüketiciyi Koruma Haftası ile ilgili Şiirler :
TÜKETİCİ HAKLARI

Satın aldığın malda,
Hiç kusur olmamalı.
Belirtilen özelliklere
Tümüyle uygun olmalı

Eğer böyle değilse
Yapacağın şeyler var.
Güzel vatanımızda,
Sana destek yerler var.


Belediyeden başla,
Hakem Heyeti’nde dur.
Oralarda olmazsa,
Ticaret Müdürlüğünü bul.


Sakın vazgeçme,yılma
Sonuna kadar diren.
Haklarını kullan ki;
Aldığın malı beğen.

Ayşe Açıkalın



EY TÜKETİCİ KARDEŞ

Kusurlu mal aldıysan ,
Sakın hakkını yedirme.
Sessiz sakin kalıpta
Bir köşeye çekilme


Senin de hakların var,
Parana yazık etme.
Koş malını değiştir,
Göğsünü gere gere.


Satan kabul etmezse,
Git Hakem Heyeti’ne
Yine de olmuyorsa
Diğer yerleri dene


Ey tüketici kardeş
Sakın hakkını yedirme
Kusurlu mal alıp ta
Bir köşeye çekilme.

Ayşe Açıkalın



HAKLARINI ARA

Bir mal aldığın zaman,
Sözleşme yapmadıysan.
Sakın çözüm yok sanma,
Hiç boşuna gamlanma.

Satanın her dediği,
Bir sözleşme sayılır.
Hakkını ara diye,
Bu sana ilk adımdır

Malını değiştirmek için
On beş gün zamanın var.
Eğer hile yapılmışsa
Bu iki yıla çıkar


Paranın kıymetini bil
Bozuk mal satın alma,
Haklarını ara ki
Sonra pişmanlık duyma!

Ayşe Açıkalın




HAKKINI ARAMAYAN TÜKETİCİYE
Tüketici arkadaş,
Haklarını bilmiyor musun?
Aldığın mal kusurluysa
Neden susup duruyorsun?


Bozuk ürün aldın da
Ne çabuk razı oldun?
Hiç itiraz etmedin
Paranı yolda mı buldun?

Ayşe Açıkalın